Кіші іріктеулердегі екіфакторлы кешен дисперсиясын есептеу (жалғасы)


СА және СВ факториалды дисперсиясын есептеу үшін қажетті мәліметтер  6.3.2 кестесінде келтірілген

Кесте  6.3.2 А және В факторлары бойынша кешенді өңдеу

Факторлар бойынша кластар

фактор N

vx

(∑vx)2

H=

А1

А2

12

12

2035

2376

4141225

5645376

345102

470448

А факторы бойынша

24

4411

-

815550

В1

В2

12

12

2122

2291

4494400

5248681

374533

437390

В факторы бойынша

24

4411

-

811923

 

6.3.1 және 6.3.2 кестесіндегі мәліметтерді жоғарыда келтірілген формулаларға қоя отырып дисперсияларды есептейді.

 Шама Н==;

Су=∑v2-Н=817685-810705=6980;

Сх=∑h-H=816602-810705=5897;

СА=∑hА-H=815550-810705=4845;

СВ=∑hВ-H=811923-810705=1218;

САВ= Сх- СА- СВ=5897-4845-1218=166;

Сz=∑v2-∑hх=817685-816602=1083.

Біздің мысалымызда белгінің өзгергіштігіне АВ бірегей әрекеті А және В факторларының әсер үлесі тең:

, немесе 69,5%;

,немесе 17,5%;

, немесе1,8%.

Бостандық дәрежесінің саны тең: νх =А-В-1=2·2-1=3; νА =А-1=2-1=1; νВ =В-1=2-1=1; νАВ= νА·νВ=1·1=1; νz=n-А·В=24-2·2=20; νy=n-1=24-1=23.

Түзетілген дисперсиялар тең:

;   ; ; ;

Берілген мысалдағы әрбір дисперсияның дұрыстығын көрсететін Фишер коэффициенті тең:

Fx=26,4;  FА=90,4; FВ=22,5; FАВ=3,08.

Біздің мысалымыз үшін ықтималдықтың үш деңгейіндегі F кестелік мағынасы тең:

Бостандық дәрежесі 20-3. F0,95=3,1; F0,99=4,9; F0,999=8,1.

Бостандық дәрежесі 20-1. F0,95=4,3; F0,99=8,1; F0,999=14,8.

Ендеше, қорегі және күн ұзақтығынан болатын дисперсия, р=0,999 болғанда дұрыс. А және В факторларының бірегей әрекетінің дисепрсиясы дұрыс емес, яғни есептелген F (3,08) бостандық дәрежесінің 20-1 F кестелік мағынасынан төмен.

Тапсырма 1. Ұрпақтарының жұмыртқа салуына аралардың тұқымдық қасиеті мен жатыр сапасының әсері туралы келесі мәліметтер бар:

Ара тұқымы

А1

А2

Жатырлары

В1

В2

В3

В1

В2

В3

Ұрғашыларының жұмыртқа салуы

14

10

15

14

16

12

14

14

15

17

15

16

15

17

16

13

14

15

14

17

20

16

15

20

20

18

18

16

20

19

16

17

20

17

18

20

 

Ұрғашы аралардың жұмыртқа салу белгісі бойынша ұрпақтарының өнімділігіне тұқымдық қасиетінің және жатыр құрамының әсерін анықтаңыз.

Тапсырма 2. Екі жер участогында арпаның – Винер және Нутанс екі сұрыпы бойынша шығымдылығы сыналды. Сынақ нәтижесі келесідей болып шықты:

Қайталануы

Арпа өнімі, ц/га

№ 1 участогында

№ 2 участогында

Винер

Нутанс

Винер

Нутанс

Бірінші

Екінші

Үшінші

Төртінші

Бесінші

Алтыншы

27,0

25,6

25,5

27,1

27,0

25,7

32,6

35,0

33,7

31,9

33,0

33,2

19,7

17,0

21,1

20,1

19,6

23,4

23,8

23,0

25,7

22,4

20,9

23,6

 Осы мәліметтерді дисперсиялық талдау әдісімен өңдеп және сұрыптардың шығымдылығы жөнінде негізгі статистикалық қорытынды жасаңыз.

Бақылау сұрақтары.

1.    Дисперсиялық кешендер немен сипатталады?

2.    Екіфакторлы дисперсиялық кешенді қалай құрады?

3.    Дисперсиялық талдауды жүргізгенде қандай статистикалық элементтерді қолданады?