Алкендер тақырыбына есептер мен жаттығулар


1. Изомерия және номенклатура

1.1 а)С5Н12 (5 изомер); ә)С4Н8 (3 изомер) көмірсутектері үшін формулаларды жазып, жүйелік номенклатура бойынша атау керек.

1.2 Мына көмірсутектердің структуралық формулаларын жазу керек:

а) 3,4-диметил-3-гексен; ә) 2-метил-3-этил-2-пентен; б) 2,5-диметил-3-гексен; в)2,5-диметил-2-гексен; г)2,3-диметил-1-пентен. Қай көмірсутекте геометриялық изомер болады?

2. Химиялық қасиеттері

2.1. Мына көмірсутектердің; а) 2-метил-2-пентенді; ә) 2,4-диметил-2-пентенді; б) 2,4-диметил-3-гексенді гидрлеу реакцияларының теңдеулерін жазу керек және реакцияның жүру жағдайларын көрсетіп, алынған заттарды атау керек.

2.2. а) бром сутектің пропенге; ә) хлорсутектің 2,4,4-триметил-2-пентенге қосылу реакцияларының теңдеулерін жазып, әр реакцияны түсіндіріп, түзілген заттарды атау керек.

2.3. а) этенге; ә) 2-метил-2-бутенге концентрлі күкірт қышқылының қосылу реакцияларын жазып, түзілген заттарды атау керек.

2.4. а) 2-метил-1-пропенге; ә) 2-метил-2-пентенге; б) 4-метил-2-пентенге судың қосылуын көрсетіп, түзілген заттарды атау керек.

2.5. а) 4,4-диметил-2-пентеннің; ә) 3-метил-2-бутеннің сілтілік не бейтарап ерітінділерде калий перманганатымен тотығу реакцияларының теңдеулерін жазу керек (Е.Е. Вагнер реакциясы), алынған заттарды атау керек.

2.6. a) 3-гексен; ә) 2-метил-2-пентен; б) 3-метил-2-пентен көмірсутектердің қос байланыс тұрған жерінен тотығу реакциясы әсерінен молекулаларының бөліну реакцияларының теңдеулерін жазу керек.

2.7. 1,12г алкенді түссіздендіру үшін хлороформдағы 40%-ті 8г бром ерітіндісі қажет болған. Алкеннің молекулалық массасын анықтап, барлық изомерлерінің структуралық формулаларын жазу керек.

2.8. 1,4г алкен 4г броммен әрекеттеседі, осы алкенді калий перманганатының сулы ерітіндісімен тотықтырғанда симметриялы екі атомды спирт түзіледі (теңдеулерін жазу керек). Алкеннің структуралық формуласы қандай?

2.9. 80г дибром этан түзілу үшін неше литр этилен қажет?

2.10. Пентен-2 хлороформда ерітілген. Осы ерітіндіге бром жіберілген. Бромдаған кезде 46г 2,3-дибромпентан түзілген болса, ерітіндіде қанша пентен болған?

2.11. Тармақталған С4Н8 көмірсутектің полимеризациялану реакциясының теңдеуін жазу керек.

2.12. Бром суы бар шыны ыдыс арқылы 5м3 метан (этилен қоспасы бар) өткізілген. Қоспадан метан толық тазалағанда шыны ыдыс массасы 0,56кг ұлғайған (өскен). Метанның алғашқы сынамасындағы этилен қоспасының көлемдік үлесін (пайызбен көрсету керек) есептеу қажет.

2.13. 20г пентан мен пентен қоспасына 6,8г бром жұмсалған. Алынған бром массасы 30г болған. Алынған қоспаның пайызды құрамын анықтау керек.

2.14. 2,8л этиленді қосылу реакциясы арқылы хлорлау үшін қанша масса марганец (IV) оксиді мен қанша көлем тұз қышқылын (ρ = 1,19г/мл, 37%) алу керек?

3. Алу әдістері

3.1. 12,5мл абсолютті этил спиртінен (ρ = 0,8г/см3) дегидратацияланғанда

3л этилен түзілген болса, этиленнің шығымын есептеу керек.

3.2. Масса қатынастары 1:7 болатын алкендердің екі изомерінің қоспасы құрылысы белгісіз йодты алкилдің бір моліне калий гидроксидінің спирттегі ерітіндісімен әсер еткенде алынған. Реакцияның негізгі өнімінің массасы 49г. Алғашқы қосылыстың және реакция нәтижесінде түзілген өнімдердің құрылысын анықтау керек.

3.3. 28,75мл қаныққан бір атомды спиртті (ρ = 0,8г/мл) концентрлі күкірт қышқылымен қыздырғанда түзілген газ 8,96л (қ.ж.) сутегін қосып ала алады. Егер түзілген көмірсутектің (газдың) шығымы 80% болса, алынған спирт құрылысын анықтау керек.

3.4. Дибромалканға магниймен әсер еткенде қанықпаған көмірсутек түзілген. Алынған қанықпаған көмірсутектің массасы алғашқы заттың (дибромалканның) массасынан 4,81 есе кем. Дибромалканның құрылысын анықтау керек.