ТОТЫҒУ-ТОТЫҚСЫЗДАНУ РЕАКЦИЯЛАРЫН ПАЙДАЛАНЫП ТИТРЛЕУ ӘДІСІ. РЕДОКСИМЕТРИЯ


Тотығу-тотықсыздану титрлеу тәсілдері тотығу-тотықсыздану реакцияларына негізделген. Титрант ретінде тотықтырғыш немесе тотықсыздаңдырғыш болатын қосылыстардың ерітіндісі пайдаланылады, анықталатын қосылыс не тотықтырғыш, не тотықсыздаңдырғыш қасиет көрсетуі керек. Титрлеу барысында тотықтырғыш пен тотықсыздаңдырғыш арасындағы реакция нәтижесінде жүйенің потенциалы өзгереді, эквивалент нүктеге жақындағанда секіріс болады. Редокс индикаторларды қолданып титрлеудің соңғы нүктесін дәл анықтауға болады. Титрлеуге жұмсалған титранттың көлемін біле тұрып, анықталатын компоненттің (не тотықтырғыш, не тотықсыздаңдырғыш) мөлшерін есептеуге болады. Сонымен, редоксиметрияда тотығу-тотықсыздану реакциясы қолданылады, яғни жүйеде тотықтырғыш және тотықсыздандырғыш болады. Мысалы,

Fe3+ + e Fe2+;

2CI- - 2e CI2,

сондықтан тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш жұбы (Ox/Red) болады, яғни Fe3+/Fe2+, CI2/2CI-, т.б.

Тотығу-тотықсыздану реакциясының бағытын анықтау үшін редоксиметрияда сандық сипаттама ретінде тотығу-тотықсыздану потенциалы (Е0Ox/Red) алынады.

Егер металл пластинкасын (табақшасын) оның катионы бар ерітіндіге батырса, металдың кристалдық торынан катиондар ерітіндінің жақын тұрған қабатына көшеді (тотығу процесі) не керісінше, ерітіндіден катиондардың біраз бөлігі металл пластинкасы бетіне бөлініп, зарядсызданады (тотықсыздану процесі). Осы 2 процестің қайсысы басымырақ болса, металл пластинкасында оң не теріс зарядтардың артық мөлшері пайда болады, ал металл бетіне жақын жердегі ерітінді қарама-қарсы зарядталады. Сондықтан металл-ерітінді шекарасында потенциалдар айырымы пайда болады, бірақ оның мәнін тікелей өлшеуге болмайды. Ол үшін гальваникалық элемент құру керек. Гальваникалық элемент (тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш жұбынан тұратын) 2 жартылай элементтен құрылады. Тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш жұбы потенциалының мәні тотықтырғыш пен тотықсыздандырғыш күшіне ғана байланысты емес, сонымен бірге олардың концентрациясына да байланысты. Егер концентрациялары бірдей және 1моль/л болса, t° = 25°С, р = 1 атм болса, Е°Ox/Red деп белгілейді. Стандартты сутектік электродтың E°2H+/H2 = 0 деп алса, кез келген тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш жұбын сутектік электродпен салыстырып E°Ox/Red анықтайды. Ол мәндер «Анықтамада» болады. Стандартты сутектік электрод былай жасалады: шыны түтікке концентрациясы 1моль/л болатын күкірт қышқылын құйып, «борпылдаған» платинамен жабылған платина электродын батырады да, газ тәріздес сутегін үрлейді, ол платина бетінде адсорбциаланады. Сонда ол сутектен жасалған электрод сияқты болады. Мысалы, Fe3+ + e Fe2+ реакциясы үшін E°Fe3+/Fe2+ анықтауға оны стандартты сутектік электродпен гальваникалық элементке біріктіреді. Бұл гальваникалық элемент жұмыс істегенінде мына реакция жүреді:

2Fe3+ + H2 2Fe2+ + 2H+, электродтық потенциал 0,77в, сонда

ЭҚК = EºFe3+/Fe2+ - E°2H+/H2 = 0,77в, себебі E°2H+/H2 = 0 болғандықтан,

EºFe3+/Fe2+ = 0,77в болады.

Сонымен, тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш жұбының стандартты потенциалы көп болған сайын, оның тотықтырғыш түрі күштірек тотықтырғыш болады, ал тотықсыздандырғыш түрі әлсіз болады, яғни стандартты потенциалдың оң мәні көп болған сайын, жұптың тотықтырғыш түрі күшті тотықтырғыш, ал теріс мәні көп болған сайын, тотықсыздандырғыш түрі күшті тотықсыздандырғыш болады. Күшті тотықтырғыштарға қышқыл ортада MnO-4, E° = 1,51в; Cr2O72-, E° = 1,33в жатады. Мысалы, мына реакция бағытын анықтағанда

CI2 + 2Fe2+ 2CI- + 2Fe3+ стандартты потенциалдарын салыстырады: E°CI2/2CI- = 1,33в, E°Fe3+/Fe2+ = 0,77в, сондықтан СI2 тотықтырғыш болады, реакция оңға қарай жүреді. Тотықтырғыш-тотықсыздандырғыш жұбының потенциалы олардың концентрацияларына, температураға да байланысты, бұл байланысты Нернст теңдеуі арқылы көрсетеді:

EOx/Red = E°Ox/Red + RT/nF lnCOx /CRed (40), R = 8,313 Дж/моль×К; Т = 273К,

мұндағы Ғ = 96500Кл – Фарадей саны; n – электрон саны; 20°С кезінде

EOx/Red = E°Ox/Red + 0,058/nlgCOx/Red, мысалы Fe3+/Fe2+ жұбы үшін:

EFe3+/Fe2+ = 0,77 + 0,058/1lgCFe3+ /CFe2+, мына жұп үшін Br2 /2Br- :

EBr2/2Br- = 1,08 + 0,058/2lgCBr2/C2Br-. Zn2+/Zn жұбында, Zn – суда ерімейді, оның концентрациясы тұрақты, сондықтан Е° мәніне кіреді. Олай болса, EZn2+/Zn = - 0,76 + 0,058/2lgCZn2+. Егер реакциялар былай жүрсе:

MnO4- + 8H+ + 5e Mn2+ + 4H2O.

Cr2O72- + 14H+ + 6e 2Cr3+ + 7H2O.

EMnO-4/Mn2+ = 1,51 +0,058/5 lg CMnO4-×C8 H+ /CMn2+ .

ECr2O72-/2Cr3+ = 1,33 + 0,058/6lgCCr2O72-×СН+2Сr3+

Бұл теңдеулерден ерітінділердегі Н+ концентрациясы EOx/Red мәніне әсер ететіндігі көрінеді. Егер реакция былай жүрсе, 2Cu2+ + 4I- = 2CuI + I2

E°Cu2+/Cu+ = 0,15в деп қарамай E°Cu2+/CuI = 0,86в деп қарау керек, сонда

E = E° + 0,058lgCCu2+×CІ-; E°I2/2I- = 0,54В, онда тотықтырғыш ретінде Сu2+ алынады.

Тотығу-тотықсыздану реакциясы қайтымсыз болу үшін, реакцияның тепе-теңдік константасы үлкен шама болуы керек. Cонымен, редоксиметрия әдісінде жүйе потенциалы өзгереді, егер реакцияласатын заттар қатынасы 1:1 және реакция 99,99%-ке жүрсе, онда реакцияның тепе-теңдік константасы

108 мәнінен кем болмауы керек. Сонда реакцияның электр қозғаушы күшінің (ЭҚК) мәні К = 10эқк/0,059 болады, n – электрон саны

10эқк/0,059 ≥ 108, ЭҚК n 8 . 0,059 0,472В; n = 1 болса, ЭҚК = 0,472В,

n = 2 болса, ЭҚК = 0,236 В, т.с.с.

Fe3+ + Sn2+ Fe2+ + Sn4+,

бұл реакцияда Fe3+, Sn4+ тотықтырғыштар бола алады; Sn2+, Fe2+ – тотықсыздандырғыштар.

E°Fe3+/Fe2+ = 0,77в; E°Sn4+/Sn2+ = 0,15в, бұл мәндерден Fe3+ күшті тотықтырғыш екені көрінеді. lgK = (E1Ox/Red - E2Ox/Red )× n/0,058; lgK > 0 және К > 1 болса, тура реакция; lg К<0 және К < 0 болса, кері реакция жүреді.

Қышқыл-негіздік титрлеу әдісі сияқты, редоксиметрияда да индикатор таңдау үшін титрлеу қисығын құрады.

Титрлеу қисығын Ежүйе (В не мВ) – Vтитрант (см3 не мл) координатасында құрады. Эквивалент нүктеге (э.н.) дейінгі, эквивалент нүктедегі және эквивалент нүктеден соң титрлеу кезінде Ежүйе мәнін мына формулалар арқылы анықтайды:

Титрлеу варианты

Титрлеу

э.н.-ге дейін

э.н.

э.н.-ден соң

А – титрленетін

тотықсыздандырғыш

В – титрант-тотықтырғыш

Е0А+0,059/n1lg(VA-VВ)/ VB

n1Е0В+n2Е0A n1 +n2

Е0B +0,059/n2 lgVB / VA

А – титрленетін

тотықтырғыш

В – титрант-

тотықсыздандырғыш

ЕА0+0,059/n2lgVB/VВ-VА

n1Е0А+n2Е0B

n1+n2

ЕA0 + 0,059/n2lgVA/VB

Титрлеу қисығында титрлеу секірісі болады, э.н. секіріс ішінде орналасады. Сонда индикатор былай таңдалады: индикатор түсі э.н. жанында не секіріс интервалында өзгеруі қажет. Редоксиметрияда индикаторлардың әр түрлі типі қолданылады: ерекше (специфический), қайтымсыз, тотығатын-тотықсызданатын, титрант-индикаторлар.

Мысалы, егер К≥ 108; n = 6 болса, реакцияның электр қозғаушы күші:

10эқк/0,059 ≥ 108, осыдан ЭҚК 8 . 0,059/6, сонда ЭҚК 0,079В болады.

Титрлеу процесінде қосылған тотықсыздандырғыштың немесе тотықтырғыштың көлеміне байланысты ЕOx/Red өзгереді. Редоксиметрияда индикатор қолданбай да анализ жүргізуге болады. Мысалы, MnO4- – қызыл; Mn2+ – түссіз; I2 – бурыл; I- – түссіз. Бірақ редоксиметрия көбінесе индикатор қатысында жүреді. Индикаторларды екі топқа бөледі:

1. Тотықтырғышпен не тотықсыздандырғышпен арнайы (ерекше) реакцияға түсетін индикаторлар. Мысалы,

Fe3+ + 3NH4SCN Fe(SCN)3 – қызыл +3NH4+;

I2 + крахмал көк түсті комплекс қосылыс.

2. Редокс-индикаторлар: дифениламин; N-фенилантранил қышқылы; ферроин.

Сонымен, тотығу-тотықсыздану титрлеуі титранттың табиғатына байланысты топтастырылады:

- перманганатометрия – титрант KMnO4 ерітіндісі;

- йодометрия – титрант I2 және Na2S2O3 ерітінділері;

- бихроматометрия – титрант К2Сr2O7 ;

- нитриметрия – титрант KNO2;

- броматометрия – титрант KВrO3;

- цериметрия – церий (ІV) тұздары ерітінділері, т.б.

Индикаторды тирлеу қисықтарына және әрекеттесетін қосылыстардың тотығу-тотықсыздану потенциалдарына сүйеніп таңдайды.

Сандық анализде келесі шарттарды қанағаттандыратын тотығу-тотықсыздану реакциялары пайдаланылады:

1. Қайтымсыз және жанама процестер жүрмеуі тиіс;

2. Химиялық реакцияның жылдамдығы жоғары, өнімдерінің құрамы тұрақты болуы қажет;

3. Эквивалентті нүкте анық (дәл) анықталуы қажет.

Анықтауда әр түрлі тәсілдерді қолданады (тура, кері, жанама) титрлеу.

Тотығу-тотықсыздану реакциясының ЭКҚ ³ 0,4В болғанда тура титрлеу тәсілін пайдаланады, себебі бұл жағдайда реакция қажетті жылдамдықпен және аяғына дейін жүреді.

Тура титрлеу тәсілімен мысалға йод (титрант Na2S2O3 ерітіндісі), темір(II) (титрант KMnO4 ерітіндісі), т.б. анықталады.

Кері тирлеу тәсілін баяу жүретін тотығу-тотықсыздану реакцияларында пайдаланады. Бұл жағдайда тирленетін ерітіндіге I титрант қосып, біраз уақытқа қояды (реакция толық, аяғына дейін жүру үшін). Содан соң әрекеттеспей артық қалған титрантты (I), II титрантпен титрлейді. Бұл тәсіл көбіне тотықтырғыштар немесе тотықсыздандырғыштармен баяу әрекеттесетін органикалық қосылыстарды анықтау үшін пайдаланылады, мысалы салицил қышқылын броматометриялық әдіспен анықтау (I титрант KВrO3, II титрант тиосульфат ерітіндісі).

Орынбасушы реагентпен тирлеу (жанама тәсіл) – анықталатын компонент орынбасушы реагенттің эквивалентті мөлшерін бөледі, қосымша реагентті концентрациясы белгілі титрантпен титрлейді. Бұл тәсіл бойынша көбіне өзі тотығу-тотықсыздану реакциясына қатыспайтын компонентті анықтайды. Мысалы, Са2+ (өзі тотығу-тотықсыздану реакциясына қатыспайды) оны СаС2О4 күйіңде тұнбаға түсіріп бөліп алып, ерітіп, ерітіндідегі Н2С2О4-ті KMnO4 ерітіндісімен титрлейді. Титрлеуге жұмсалған KMnO4 ерітіндісінің көлемі арқылы кальцийдің мөлшерін анықтауға болады.

Тотығу-тотықсыздану титрлеу тәсілі әр түрлі факторларға байланысты: температураға (тотығу-тотықсыздану реакциясының жылдамдығы артады), рН-қа (оттекті тотықтырғыштар мен тотықсыздандырғыштарға қатысты), комплекс және тұнба түзуші реагенттерге. Осы факторларды өзгерте отырып, тотығу-тотықсыздану титрлеуімен анықталатын қосылыстардың санын арттыруға болады.

Өзін-өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1. Тотығу-тотықсыздану потенциалдары деген не, олар қалай анықталады және нені сипаттайды?

2. Тотығу-тотықсыздану индикаторлары деген не, олардың түсінің өзгеруіне қандай химиялық процесс әсер етеді?

3. Тотығу-тотықсыздану реакцияларының жылдамдығына қандай факторлар әсер етеді?

ПЕРМАНГАНАТОМЕТРИЯ. БИХРОМАТОМЕТРИЯ. ЙОДОМЕТРИЯ

KMnO4 K+ + MnO4-, КMnO4- күшті тотықтырғыш, ол реакция ортасына байланысты тотықсызданады:

қышқыл ортада MnO4- + 5e + 8H+ Mn2+ + 4H2O, E° = 1,51в,

mэ = M(KMnO4)/5 = 31,5г/моль; Mn2+ - түссіз

бейтарап ортада MnO4- + 3e + 3H2OMnO(OH)2 + 4OH-

mэкв. = M(KMnO4)/3 = 52,68г/моль, E° = 0,59в. MnO(OH)2 - қоңыр

сілтілік ортада MnO4- + e + 2OН- MnO42- + H2О

mэкв. = M(KMnO4)/1 = 157,5г/моль, E° = 0,60в. MnO42- - жасыл

Бұл реакциялардан KMnO4 – тің қышқыл ортадағы тотықтырғыш қабілетінің жоғарылығын көруге болады. Сонымен бірге түссіз Mn2+ ионы түзіледі, сондықтан эквивалент нүктені анықтау қиындық туғызбайды. Перманганатометрия әдісі индикаторсыз жүреді. Перманганатта әр уақытта MnO2 қоспасы болады және күн сәулесінен, тотықсыздандырғыштар әсерінен тез айрылады, сондықтан оның концентрациясы алғашқы уақытта тез азаяды. Перманганат концентрациясын 7-10 күн өткен соң ғана анықтайды. Перманганат ерітіндісін қоңыр түсті шыны ыдыста, қараңгы жерде сақтау қажет. Перманганаттың 0,02-0,05н ерітіндісін дайындайды.

KMnO4 ерітіндісінің титрін H2C2O4×2H2O, Na2C2O4 ерітінділері арқылы анықтайды:

2MnO4- + 5C2O42- + 16H+ 2Mn2+ +8H2O + 10CO2

C2O42- - 2e 2CO2

MnO4- - 5e +8H+ Mn2+ + 4H2O

mэкв.Na2C2O4 = 134/2; mэкв.H2C2O4× 2H2O = 126,06/2.

Бихроматометрия әдісінің негізінде мына реакция жатыр:

Cr2O72- + 14H+ +6e 2Cr3+ + 7H2O. E° = 1,33В.

Қышқыл орта ретінде HCI, H2SO4 ерітінділерін алады.

E°CI2/2CI- = 1,36в. Потенциалдар мәні жақын болғандықтан, хлорид-ионы тотықпайды (перманганатометрияда тұз қышқылы ерітіндісін қышқыл орта жасауға алуға болмайды).

Калий бихроматының калий перманганатына қарағанда артықшылығы:

1. Қайта кристалдау әдісін қолданып, химиялық таза, формуласына сәйкес K2Cr2O7 алуға болады, сондықтан өлшенген сынамадан оның титрленген(стандартты) ерітіндісін жасауға болады.

2. Калий бихроматы тұрақты қосылыс, қайнатқаннан, ерітіндіге қышқыл құйғаннан, көп уақытқа сақтағаннан оның титрі өзгермейді. Бихромат түсі тоқ сары, бірақ тотықсызданғанда жасыл түсті Cr3+ ион түзіледі, сондықтан эквивалент нүктені анықтағанда қиындық туады.

Иодометрия әдісінде мына I2 + 2e 2I- тотығу-тотықсыздану процесі қолданылады. Стандартты потенциалы 0,54в, сондықтан бұл жұпты тотықтырғыш, тотықсыздандырғыш ретінде де қолдануға болады, себебі потенциалдар кестесінің орта шенінде орналасқан. Иодометриялық анықтауды жүргізу жағдайлары:

1. I2/2I- жұбының потенциалы үлкен емес болғандықтан көптеген йодометриялық реакциялар қайтымды.

2. Йод – ұшқыш зат болғандықтан, титрлеуді суық жағдайда жүргізеді, сонымен бірге температура жоғарылағанда крахмалдың сезімталдығы кемиді.

3. Йодометриялық титрлеуді сілтілік ортада жүргізуге болмайды, себебі йод сілтімен әрекеттеседі:

I2 + 2OH-IO- + I- + H2O.

Бөлінген гипоиодид йодометрияда қолданылатын натрий тиосульфатымен әрекеттеседі:

4. S2O32- + 4IO- + 2OH- 4I- + 2SO42- + H2O, сондықтан анализ нәтижесі дәл болмайды.

5. Анықталатын тотықтырғыш пен I- -ионы арасындағы реакция баяу жүреді, сондықтан реакция аяқталу үшін 5 минуттай қараңғы жерде ұстау керек, сонымен бірге қараңғы жерде ұстағанда жарық әсерінен жүретін мына реакция 4I- + 4H+ + O2 2I2 + 2H2O болмайды.

Өзін-өзі бақылауға арналған сұрақтар:

1. Не себепті перманганат концентрациясын 7-10 күн өткен соң ғана анықтайды?

2. Бихроматометрия әдісінің перманганатометрия әдісінен артықшылығы.

3.Неге иодометрияда йод-йодид-ионы жұбы тотықтырғыш та, тотықсыздандырғыш та бола алады?

4. Не себепті йодометрияда титрлеуді тек 5 минуттай уақыт өткен соң ғана жүргізеді?

БІЛІМ АЛУШЫНЫҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСЫНА (БӨЖ) ЖӘНЕ ОҚЫТУШЫ БАСШЫЛЫҒЫМЕН ОРЫНДАЙТЫН БІЛІМ АЛУШЫНЫҢ ӨЗДІК ЖҰМЫСЫНА (БОӨЖ) АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

1. Редоксиметрия әдісінің негізінде қандай принцип жатады?

2. Тотығу-тотықсыздану потенциалы деген не? Олар қалай анықталады және нені көрсетеді? Тотығу-тотықсыздану реакциясы жүру үшін тотықтырғыштың ба, тотықсыздандырғыштың ба потенциалы жоғары болу керек?

3. Титрлеу анализін жүргізу үшін кез-келген тотығу-тотықсыздану реакциясын қолдануға бола ма?

4. Тотығу-тотықсыздану индикаторлары деген не? Олардың түрі неге өзгереді?

5. Бихроматты тотықтырғыш ретінде алғанда оның перманганат алдында қандай айырмашылығы бар?

6. Переманганатометрия және бихроматометрия әдістерінде КМnO4, K2Cr2O7 тек тотықтырғыш ретінде қолданылады, ал иодометрия әдісіне I2 тотықтырғыш ретінде де, тотықсыздандырғыш ретінде де қолданылады. Неге?

7. Автокатализ дегеніміз не? Мысалдар келтіру қажет.

8. Қандай теңдеу бойынша тотығу-тотықсыздану потенциалын есептейді?

9. Тотығу-тотықсыздану потенциалына температураның әсері.

10. Тотығу-тотықсыздану потенциалына түрлі факторлардың әсері.

11. Тотығу-тотықсыздану потенциалына сутек иондарының әсері.

12. Cr2O72--ті Cr3+-ке дейін I--пен қышқыл ортада тотықсыздандыруға болады ма?

13. Оксидиметрия тәсілінде индикатордың потенциалын қандай теңдеу бойынша есептейді?

14. Тотығу-тотықсыздану реакцияларында эквиваленттік факторды және эквиваленттік массаны қалай анықтайды?

15. Потенциалдың тотыққан және тотықсызданған формаларына тәуелділігі.

16. Рейнгард-Циммерман қоспасы.

17. Кнопп қоспасы не үшін пайдаланылады?

18. Нормальды (стандартты) тотығу-тотықсыздану потенциалы дегеніміз не?

19. Аs2O3 пен KBrO3 Br-пен қышқыл ортада тотықсыздандыруға болады ма?

20. КМnO4 ерітіндісін даярлау, оның Т және Сн анықтау.

21. Қандай теңдеу бойынша индикатордың түсінің ауысу интервалын есептейді?

22. Броматометрия тәсілінің жалпы сипаттамасы. Жұмыс ерітінділері, индикаторлары.

23. Цериметрия тәсілінің жалпы сипаттамасы. Жұмыс ерітінділері, титрлеудің соңғы нүктесін анықтау.

24. Fe(III)-ті перманганатометрия тәсілімен анықтау. Fe(III) тұзын SnCl2 ерітіндісімен тотықсыздандыру, SnCl2 артық мөлшерін жою. Тотығу-тотықсыздану реакцияларын жазу керек.

25. Қандай индикаторлар сыртқы деп аталады. Дихромат ерітіндісімен Fe(II) сыртқы индикатормен қалай титрленеді. Химиялық реакцияларды жазу керек.

26. Не себепті иодометриялық тәсілде тотықтырғыштарды анықтағанда KI артық мөлшерде қосылады? Анықтауды қалай аяқтайды?

27. Тиосульфат ерітіндісінің титрін анықтағанда оны йодпен титрлеуге бола ма?

28. Қышқыл ортада КМnO4 эквиваленттік факторы және эквивалент массасы нешеге тең? Ионды-электрондық кестесін жазу керек.

29. КМnO4 ерітіндісінің көлемі және нормальды концентрациясы арқылы Н2С2О4×2О массасын анықтау қажет.

30. Қосылыстың массасын және ерітілген көлемін біле тұрып, оның Т және Сн есептеу қажет.

31. Сілтілік ортада КМnO4 эквиваленттік факторы және эквивалент массасы нешеге тең? Ионды-электрондық кестесін жазу керек.

32. КМnO4 ерітіндісінің FeSO4 бойынша титрін анықтау керек.

33. Әлсіз қышқыл ортада (бейтарап) КМnO4 эквиваленттік факторы және эквивалент массасы нешеге тең? Ионды-электрондық кестесін жазу керек.

34. Қышқыл ортада K2Cr2O7 эквиваленттік факторы және эквивалент массасы нешеге тең? Ионды-электрондық кестесін жазу керек.

35. КМnO4 титрі Н2С2О4×2О бойынша анықталған. КМnO4 титрін анықтау қажет.

36. KBrO3 пен йод қышқыл ортада әрекеттескен жағдайда оның эквиваленттік факторы және эквивалент массасы нешеге тең? Ионды-электрондық кестесін жазу керек.

37. 250см3 CaCl2 ерітіндісінде қанша грамм кальций бар екенін анықтау керек, егер оның 25,00см3 ерітіндісіне 40,00см3 0,1н (NH4)2C2O4 ерітіндісін құйып, алынған СаC2O4 тұнбасын бөліп алған соң, қалған (NH4)2C2O4 ерітіндісіне 15,00см3 0,02н КМnO4 ерітіндісі кеткен болса.

Жауабы: 0,7415г.

38. 1л хлорлы судағы хлор мөлшерін анықтау керек. Егер КI ерітіндісінен бөлінген 25,00см3 йодты титрлеуге 20,10см3 0,11н тиосульфат ерітіндісі жұмсалған болса.

Жауабы: 3,135г.

39. Тотығу-тотықсыздану титрлеуіне керек темірдің 0,05н 100см3 ерітіндісін дайындау үшін керек FeSO4×7H2O массасын есептендер.

Жауабы: 1,390г.

40. Титрлейтін зат 0,1н қымыздық қышқылы, титрант – 0,1н КМnO4, реакция ортасы үшін 1н H2SO4 ерітіндісін қолданылса, алынатын титрлеу қисығын сызыңдар.

41. Калий перманганатының нормальды концентрациясы 0,02н болса, оның Н2C2O4, Fe, H2O2 арқылы табылған титрлері нешеге тең болады?

Жауабы: ТКМnO4/ Н2C2O4 = 0,0009904 г/мл;

ТКМnO4/ Fe = 0,001228 г/мл;

ТКМnO4/ H2O2= 0,0003741г/мл;

42. 500мл 0,05н K2Cr2O7 ерітіндісін даярлау үшін K2Cr2O7 неше грамм алу қажет?

43. Na2S2O3 ×5H2O йодпен (I2) әрекеттесу реакциясында оның эквиваленттік факторы және эквивалент массасы нешеге тең?

44. 500мл 0,05н Н2C2O4×2H2O ерітіндісін даярлау үшін неше грамм

Н2C2O4×2H2O алу қажет?

45. Тотығу реакциясында KNO2 эквиваленттік факторы және эквивалент массасы нешеге тең?

46. Мына реакциялардың тепе-теңдік константасын жазу қажет:

1. Fe2+ + MnO4 - + H+ Fe3+ + Mn2+ + H2O

2. Cr2O72- + I- + H+ Cr3+ + I0 2 + H2O

3. Zn0 + Cu2+ Cu0 + Zn2+

4. Fe3+ + Sn2+ Fe2+ + Sn4+

47. Sn4+/Sn2+ жұбының электродтық потенциалын анықтау қажет, егер иондар концентрациялары Sn4+ = 0,1моль/л, Sn2+ = 0,0001моль/л тең болса?

48. Mn2+/Mn0 жұбының потенциалы нешеге тең, егер иондар концентрациялары:

а) Mn2+ = 2моль/л; б) Mn2+ = 0,005 моль/л болса.

49. MnO4-/Mn2+ жұбының потенциалы нешеге тең болады, егер иондар концентрациялары: MnO4-, Mn2+ тең және сутек иондарының концентрациясы: а) 1моль/л; б) 10-3 моль/л болса.

50. Химиялық таза массасы 0,1200г Na2C2O4 қышқыл ортада титрлеу

үшін 25,00 мл KMnO4 ерітіндісінің темір бойынша титрі нешеге тең болады?

51. 10,00мл 0,015н K2Cr2O7 ерітіндісіне артық мөлшерде KI ерітіндісі

қосылып, түзелген йодты титрлеуге 14,5мл Na2S2O3 ерітіндісі жұмсалған. Na2S2O3 ерітіндісінің титрі нешеге тең болғаны?

52. Йодометрия тәсілінің мәні, негізгі химиялық теңдеулері, ерітіндінің рН-ы.

53.Йодометрия тәсілінде қандай жұмысшы ерітінділер (титранттар) пайдаланылады, концентрациялары қандай? Стандарт зат ретінде қандай қосылысты пайдаланады?

54. Белгілі концентрациялы йод ерітіндісін оның нақты мөлшерін еріту арқылы даярлауға болады ма? Na2S2O3 ерітіндісін оның нақты мөлшерін кесімді көлемде еріту арқылы концентрациясы дәл ерітінді даярлауға болады ма?

55.Йодометрияда қандай индикторлар пайдаланылады. Крахмалды пайдалану ерекшелігі.

56. Йод, тиосульфат ерітіндісін даярлау және сақтау.

а) йод ерітіндісінің титрінің; б) тиосульфат ерітіндісінің титрінің өзгеруіне қандай факторлар әсер етеді? Химиялық теңдеулерді жазып көрсету қажет.

57. Не себепті йодты КI ерітіндісінде ерітеді? Химиялық теңдеуін жазу

керек.

58. Na2S2O3 және I2 ерітінділерінің титрін қалай анықтайды?

59. I2/ 2I- жұптың тотығу-тотықсыздану потенциалына байланысты сипаттау қажет.

60. Бихромат ерітіндісін даярлау.

61. Йодометрия тәсілінде орын басушы реагентті тирлеудің мәні.

62. Йодометрия тәсілінде пайдаланылатын реакциялардың жылдамдығына температура қалай әсер етеді?