5.2. Нақыл сөз


Нақыл сөз – даналық қортындыға құрылған мейлінше жинақы әрі мағыналы сөз.

Өздік жұмысының мақсаты: Мағыналы әрі жинақы сөйлеуге баулу.

Әдістемелік нұсқау: Осынау ұғым жөнінде Әл-Фарабидің замандасы түркістандық Исхақ әл-Фараби «Әдеби жинақ» атты еңбегінде былай деп жазады: « Нақыл сөз деп болмыстағы белгісіз бір жұмбақ нәрсенің сыры ашылып, сөз қауашағына тұрақтауын айтамыз». Мысалы «Адамның басшысы – ақыл, жетекшісі – талап, шолушысы – ой, сынаушысы –халық, қорғаушысы – сабыр, таусылмайтын – арман, ең қымбаттысы – ар, барлығынан ардақтысы – өмір». Нақыл сөзде өлең өлшемі де қолданылады. Мысалы:

Сараң байды қоңыз десең болар,

Ішпей –жемей боқтық жиған.

Жігітті ерім десең болар,

Жолдас үшін жанын қиған.