Базалық элементтер: ListBox, ComboBox, Horizontal ScrollBar, Vertical Scroll Bar, Timer, Shape .


ListBox (тізімі) элементі экранға тышқанды шерту арқылы таңдалатын тізімдер нұсқаларын шығаруға мүмкіндік береді. Тізімнің ең кіші биіктігі үш қатарды құрайды. Экраннан толық көрінбейтін ұзын тізім айналдыру сызғышымен (scrollbars) қамтамасыз етіледі. Тізімнің әрбір қатары қатар жиынындағы орнын анықтайтын индекстен тұрады. Индекстерді есептеу 0-ден басталады: List1.List((0))-List1 атауыбойынша тізімдегі бірінші жол.

           Қазіргі кезде тізімдегі қатарлар санын, ListCount қасиетіндегі мәні болып табылады. Дәл осы қосқыш арқылы тізімнің барлық байланысқан қатарының арасында цикл ұйымдастырылады.

For 60 to List1.ListCount-1

           If List1.Selected(j) Then “Егер j–шы жолдары бөлінсе

               Label1.Caption=j

           End if

Next

 

Қасиеттер:

Back Color       Фон түсі                Height                Биіктігі

Enabled             Қатынас                Name                 Атауы

Font                   Қаріп                     Top                    Жоғарғы координата

ForeColor         Негізгі түс             Left                   Сол жақ координата

Height               Биіктік                   Visible               Көрінуі

Colums (Бағандар) алғашқы келісім бойынша 0 мәнін қабылдайды және тізім элементтері бір бағанға орналасады. Егер мән 0-ге тең болса, онда тізім элементтері сәйкес баған санында орналасады. Қажетті айналдыру сызғышты автоматты түрде қосылады.

   MultiSelect(көпше түрде белгілеу) тізімде қанша элементті бір мезгілде белгілеуге болатынын анықтайды. Мына мәндерді қабылдайды: 0- None - бір ғана элементті белгілеуге болады; 1- Simple - бірнеше элементті белгілеуге болады; 2- бірнеше элементті жылдам белгілеуге болады (бірінші белгіленген элементке тышқанмен шертіп, сосын Ctrl пернесімен жібермей ұстап тұрып – ақырғы элементке дейін). Белгіленген жолдар саны SelCount қасиетінде сақталады. Соңғы белгіленген қатар мазмұны Text қасиетінде сақталады, ал

тексеруге, List(j) жолдарын белгіленген болып табылады ма, міндетті түрде Selected (j) қасиетінің мағынасын тексеру керек. Егер  j-шы жолы белгіленсе онда оның мәні  True-ға тең.

Selected (Белгілеу нышанды) мәні True (тізім элементі белгіленген) немесе False (тізім элементі белгіленбеген) мәнін қабылдайтын жиын болып табылады. Белгілі бір элемент статусын анықтау үшін келесі өрнекті қолдануға болады:

Тізімнің аты.   Selected (индекс мәні)

Sorted (Сұрыптау)  True  немесе (тізімде элементтер ағылшын әріптерімен орналасқан немесе) False (тізімде элементтер олардың енгізілу тәртібімен орналасады) мәндерін қабылдайды.

Осыдан басқа тізімдер үшін қасиеттер тізіміне қосылмаған (пішінді өндеу кезеңдерінде анықталмайтын), бірақ бағдарламалау коды өндеу барысында қолдануға болатын қасиеттердің қатары анықтаған.

ListCount (Тізімдегі элементтер саны) тізімдегі элементтер санына тең.

ListIndex (Тізімдегі элемент индексі) тізімдегі белгіленген элементтің соңғысының нөмірін анықтайды бірінші – 0, екінші – 1 т.б.). егер элемент белгіленбесе онда мәні 1-ге тең. Бағдарлама мәнінде мәнді орнату сәйкес элементтің көміскіленуіне алып келеді.

Text (Мәтін) тізімдегі соңғы белгіленген элементтен тұрады.

Тізім қарастырылған оқиғаларға әсер етеді: Click (Егер Cancel қасиеті True мәнін меншіктесе, онда оқиға Esc пернесін басқан кезде пайда болады), KeyPress (Пернені басу),  GotFocus (Фокусты орнату) және  LostFocus  (Фокустан шығу), осы оқиғаларды өндегенде сәйкес процедураларды шақырады.

Тәсілдер:

AddItem тізімге элементті қосады (мәтін қатарын)

Синтаксисі: тізім аты. AddItem  жолдар {.индекс}.

Егер индекс жоқ болса, онда элемент (жол) автоматты түрде тізімнің соның қойылады. Егер Sorted қасиетінің мәні True –ға тең болса, онда индекс бос болады, - элеемнт алфавит тәртібіне байланысты орналасады.

Clear тізімнен барлық элементті өшіреді.

Синтаксисі: тізім аты. Clear

RemoveItem  тізімнен берілген индексті өшіреді.

Синаксисі: тізім аты. RemoveItem индекс

Мысалы:

List1.Clear                                        “тізімдегі  List1. атауын өшіру

List1.AddItem str [, index]               “str қатарын қосу

List1.RemoveItem index                 “Берілген индексті қатарды өшіру

ComboBox (Аралас тізім)   мәтіндік терезелерді (енгізу өрісі) бір басқару элементіне кәдімгі тізім бойынша біріктіреді. Аралас тізім элементтерді бірнеше бағандарға орналастыруға жол бермейді.

Қасиет:

 

BackColor                   Фон түсі                       Width           Ені

Enabled                        Қатынас                       Name            Атауы

Font                              Қаріп                            Top              Жоғарғы координата

ForeColor                    Негізгі түс                  Left              Сол жақ координата

Height                           Биіктік                         Visible          Көрінуі

Sorted               Сұрыптау

 

Style (тип) аралас тізімнің типін анықтайды және 0 мәнін қабылдайды (ашылатын аралас тізім), 1 (қарапайым аралас тізім), 2 (ашылатын тізім).

Ашылатын тізім басында оң бағыттауышы бар бір қатарды бейнелейді. Бағыттауышта тышқанды шерткенде кәдімгі тізімнен бір элементі таңдайтындай барлық тізім ашылады. Мәтіндік терезеге ақпарат енгізуге мүмкіндік бермейді.

Қарапайым аралас тізім енгізуге және осы өріс астында терезенің тұрақты мөлшері сияқты ашылмайтын тізім өрісінен тұрады. Өріске мәтінді енгізуге мүмкіндік береді немесе тізімнен элементті таңдауға мүмкіндік береді.

Ашылатын аралас тізім ашылатын тізім сияқты бейнеленеді, бірақ элемент таңдауға.

Text элемент тізіміндегі белгіленген мәтінді анықтайды немесе енгізу өрісіндегі мәтінді анықтайды.

Оқиға:

Click (Шерту), DblClick (Екі рет шерту),  KeyPress (Пернені басу), GotFocus (Фокусты орнату), LostFocus (Фокусты жоғалту), осы оқиғаларды өндеуге сай процедураны шақырады.

Тәсілдер:

AddItem араласқан тізімге элемент қосалқы (мәтін жолдарын).

Синтаксисі: тізім аты. AddItem жол [, индекс]              

Егер индекс болмаса, онда элемент автоматты түрде аралас тізімнің соңына қойылады. Егер Sorted қасиетінің мәні True-ға тең болса да, онда индекс болмауы қажет – элемент әріп тәртібіне сай орналасады.

Clear тізімнен барлық элементті өшіреді.

Синтаксисі: тізім аты. Clear

RemoveItem  тізімнен берілген индексті өшіреді.

Синаксисі: тізім аты. RemoveItem индекс.

1-мысал. Мынандай бағдарлама жасау керек:

·                          ListBox  объектісіндегі белгіленген жазбаны Text1 объектісіне көшіреді;

·                          өшіру батырмасын шерту барысында ListBox объектісіндегі белгіленген жазбаны өшіреді;

·                          добавить батырмасын шерткенде Text2 объектісіндегі жазба ListBox терезесіне қосылады.

 

Пішіннің үлгісі суретте ұсынылған. Пішінге 1 объект ListBox, 2 объект TextВох, 2 батырма орналастырыңдар.

1-батырма Сарtіоn қасиеті үшін жазбаны өшіру, ал 2 батырма үшін – жазбаны қосу тағайындау қажет.  List қасиетінде  ListBox  үшін жазба1, жазба2, жазба3 көрсету қажет.

Код:

Private  Sub Command1_Click()

List1.RemoveItem (List1.ListIndex)

End Sub

 

Private  Sub Command1_Click()

List1.AddItem Text2.Text

End Sub

 

Private  Sub Command1_Click()

Text1.Text = List1.Text

               End Sub

2-мысал. пішінде 5 белгі, 2 ListBox объектісін және 3 ComboBox объектісін орнатыңдар. (Caption) барлық жазбасына (Label) белгісіне суреттегідей сәйкес мәтіндерді  меншіктейміз. Alignment қасиетіне Center тағайындаймыз. Сәйкес қаріпті және қаріп мөлшерін таңдаңдар.  ComboBox  элементтерінің барлығына - Text  қасиетін бос қалдырамыз. Combo1 үшін Style  қасиетінің мәнін 0 деп, Combo2 – үшін 0, Combo3 – 2 тағайындаймыз. Барлық ListBox элементін алғашқы келісім бойынша қалдырамыз.

Код:

‘Пішінді жүктеу процедурасы.

Private Sub Form

List1. студенттер тізімін құру

List1.AddItem “Абилов А.А.

List1.AddItem “Бисенбай Т.Д.

List1.AddItem “Даулетбаев Д.Ж.

Combo3 тізімін құру – емтихан бағасы

Combo3. AddItem “Қанағаттанарлықсыз

Combo3. AddItem “Қанағаттанарлық

Combo3. AddItem “Жақсы

Combo3. AddItem “Өте жақсы

‘Combo2  - Мұғалімдер тізімін жасау

Combo2. AddItem “Рауан Н.Б.

Combo2. AddItem “Елукенов А.Г.

‘Combo1 тапсырған пәндердің тізімін жасау

Combo1. AddItem Физика

Combo1. AddItem Математика

Combo1. AddItem Тарих

End Sub

емтихан тапсырған студенттерді жалпы тізімнен шығару

‘емтихан тапсырғандарды тышқанмен 2-рет шерту

Private Sub List1_DblClick()

List2.AddItem List1.Text

List1.RemoveItem List1.ListIndex

End Sub

тапсырылған пәнді қосу процедурасы

‘Enter пернесін басқандағы пәндер тізімі

Private Sub Combo1_KeyPress(KeyAscii As Integer)

If KeyAscii = 13 then

Combo1.AddItem Combo1.Text

End if

End Sub

мұғалімдер фамилиясын қосу процедурасы

‘Enter пернесін басқандағы мұғалімдер тізімі

Private Sub Combo2_KeyPress(KeyAscii As Integer)

If KeyAscii =13 Then

Combo2.AddItem Combo2.Text

End If

End Sub

           Horizontal Scroll Bar  және Vertical Scroll Bar     (Тік және көлденең айналдыру жолақтары) белгілі бір диапазондағы қандай да бір шаманың мәнін тағайындауға мүмкіндік береді, және осы шаманың мәнін сызғыштағы жылжу кезеңі бойынша білуге мүмкіндік береді.

Қасиеті:

Height                    Биіктік                Width                Ені

Enabled                 Қатынас              Name                 Атауы

Visible                    Көрінуі               Top                    Жоғарғы координата

Left                        Сол жақ координата

Large Change (Парақтап өзгерту) жылжудың ағымдағы кезеңін өзгертуді анықтайды және айналдыру сызғышының ішінде шерту барысында берілген (Value) шамасына сәйкес.

Max (Ең үлкен мән) берілген шаманың ең үлкен мәнін анықтайды (жылжудың оң жақ шеткі кезеңіне немесе төменгі кезеңіне сәйкес). Аралық мәні: 32768-ден 32767-ге дейін.

Min (ең кіші мән) берілген шаманың ең кіші мәнін анықтайды (жылжудың сол жақ шеткі кезеңіне немесе жоғарғы кезеңіне сәйкес). Аралық мәні: 32768-ден 32767-ге дейін.

SmallChange (Қатарлап өзгерту) ағымдағы жылжу кезеңін анықтайды және айналдыру бағытының бағыттауыштарының біріне шерткенде (Value) шамасының тағайындауына сәйкес.

Value (Ағымдағы кезең) жылжудың ағымдағы мәнін және кезеңін бейнелейді. Қасиеттерді бағдарламалық жолмен өзгерткенде жылжу сәйкес кезеңге жылжытады. Шектен шығарда орнатылған және қате туралы хабарламаны шығарады.

Оқиғалар:

Click (Шерту), DblClick (екі рет шерту), KeyPress (пернені басу), GotFocus (Фокусты орнату), LostFocus (Фокусты өшіру) осы оқиғаларды өңдеуге сай процедураны шақырады.

Scroll (Сырғытпа) сызғыш бойымен жылжуды жылжыту барысында үздіксіз тағайындалады және оның кезеңі динамикалық түрде тығыздалады.

Change (Өзгерту) жылжу кезеңі бойынша пайда болады және оның соңғы орнын анықтайды.

3-мысал. Mousedown және Mouseup оқиғалары

Пішінге 1 батырма 1 Timer объектісін және 1 Shape объектісін Shape шеңбер қасиетімен орналастырыңдар. Қажетті қасиеттерді өздерің тағайындаңдар.

Код:

Private Sub Command1_MouseDown(Button As Integer, Shift As Integer, X As Single, Y As Single)

Егер тышқанмен жүргізілген батырмада басылса, онда біз таймерді қосамыз

Timer1.Interval=1

End Sub

 

Private Sub Command1_MouseUp(Button As Integer, Shift As Integer, X As Single, Y As Single)

Егер баcылмаған болса онда өшіреміз.

Timer1.Interval=0

End Sub

 

Private Sub Timer1_Timer()

Shape1.Left=Shape1.Left+30

End Sub