ГЛОССАРИЙ


Ағза - морфологиялық және функционалды бір-бірімен тығыз байланысқан, тәуелділіктегі біріккен мүшелер жиыны.

Азық - организмге қажеті белоктарды, витаминдерді, минералды қосындылармен қамтамасыз ететін органикалық заттар.

Азықтық экономикалық ақталуы дегеніміз1 теңге шығындалған азыққа шаққандағы алынған өнімнің ақшалай құны.

Азықтың зоотехникалық ақталуы дегенімізол шығындалған әрбір азық өлшем бірлігіне шаққандағы алынған өнімнің көлемі немесе керісінше әрбір кг өнімге жұмсалған азық өлшем бірлігі.

Амидтертаза белокқа жатпайтын, бірақ құрамында азоты бар заттар.

Белоккүрделі малекулалы азотты органикалық қоректік зат.

Витаминдермал организімі үшін белсенді заттар.

Жемді қуыру - көбіне мегежіннің торайларына, жас төлдерге беріледі.Жиі қолданатын азықтардың түрлері: арпа, сұлы, жүгері, бұршақ.

Изолейцинзат алмасу процесінде лейцинмен және валинмен байланысты, холестерин мен керотиноиттерді құрауға қатысады.

Кальциймал организмдегі сүйек тканьдерін құрайтын негізгі структуралық материал.

Кәді- ұзақ уақыт жеміс беретін шырынды азық.

Кебекдәнді ұнтақтағанда алынатын өнім.

Клетчаткаөсімдік денесінің сыртқы қабығы суға ерімейтін қатты зат.

Кобальтмалдың жедел өсуіне, әсіресе, бұзау мен қозының салмағын арттыруға, сонымен қатар сауын сиырлардың сүтін көбейтуге елеулі әсер ететін элемент .

Көказықтабиғи және екпі жайылымдардың көк шөбі.

Көмірсулармалекулалар құрамы 3 элемент – көміртегі, сутегі және оттегі атомдарынан тұратын органикалық заттар.

Күйреуікқой мен түйе үшін күз және қыс айларында пайдаланатын құнды азық.

Құрамаазыққоректік заттар жиынтығы, онда малға қажетті белоктар, витаминдер, минералды қосындылардың барлығы болатын азық.

Құрама жемәр түрлі жемді азықтардың қоспасы.

Лейпопротеидтермаймен немесе май тәрізді заттармен ұласқан заттар.

Лейцинплазма мен тканьдердің белогын түзу үшін қажет.

Мезгакартоптан немесе бидайдан крахмал өндірген кездегі қалдықтар.

Метионинорганизмнің жедел жетіліп, жүннің көбеюіне әсер етеді.

Муциндеркүрделі молекулалы углеводтармен ұласқан белоктар.

Норма– жануарлардың бойындағы ішкі алмасуды реттеуге, өнім беруге және өсіп-өнуге қажетті энергияның, азықтық және минералдық заттардың ең пайдалы және үйлесімді мөлшері.

Нуклеопротеидтерклетка ядросының ең маңызды бөлігі. Клетканың бөлінуі онда белоктың түзілуі, организмнің тұқым қуалаушылық т.б. қасиеттері осы белокқа байланысты.

Полисахаридтержай қанттардың бірнеше малекулаларының қосылысы.

Пішендемеылғалдылығы 50-55 пайызға дейін құрғатылып, ашық ауада консервіленген, шөптен дайындалған мал азығы.

Сүрлеумикробиологиялық және химиялық факторларды пайдалана отырып, азықтың маңызды биологиялық қосылыстармен байыту және консервілеу.

ТарлауҚазақстанның сортандаған создақ шөлі даласы үшін келешегі зор жайылымдық және шабындық дақыл.

Триптофанқанның гемоглабині мен никотин қышқылын құрау, малдың сүттейіп, өсіп-өнуі үшін керек.

Фенилаланинтирозин және адренолин мен тироксин гормондарын түзіп, меланиндерді құрауға қатысады.

Фосфопротеидтерқұрамында форфор қышқылының радикалы бар белоктар.

Фосфорсүйек ткані, белок, май, көмірсулардыңі құрамына кіреді, органикалық заттардың алмасуына араласады.

Хвояұнышырша,қылқанды жапырақты ағаштардың жапырақтары мен жінішке ұсақ бұтақтарынан дайындалады.