ГЛОССАРИЙ


Рет нөмері

Жаңа ұғымдар

Мазмұны

1

2

3

1.

Нақты сандар

Оң және теріс рационал және иррационал сандар, жә

е нөл сандар

2.

Рационал сандар

Бүтін сандар қатынасымен анықталатын ақырсыз немесе периодты ақырсыз бөлшектер

3.

Иррационал сандар

Ақырсыз, әрі периодсыз бөлшек сандар

4.

Жиындар

Қассиеттері бірдей болатын заттар жиынтығы

5.

Жиынның элеметтері

Жиынды құрайтын сандар

6.

Бос жиын

Бірде – бір элементі жоқ жиын

7.

,

жазылымы

жиынында жататын ; жиынында жатпайтын

8.

Логикалық символдар

(кванторлар)

Кез келген, барлық; бар болады, табылады; байламынан байламы туады; және байламдары тең мағаналы (пара – пар)

9.

Айнымалы шамалар

Кез келген мән қабылдайтын шамалар

10.

Айнымалы шамалардың мәндер аймағы

Берілген айнымалы шамалардың қабылдайтын барлық мәндер жиыны

11.

Тізбек

Мәндерін натурал сандармен нөмірлеуге болатын айнымалы шамалар:

12.

Функция

Егер тің әрбір мәніне белгілі бір ереже (заңы) бойынша бір немесе бірнеше сәйкес мәндер анықталмаған болса, онда уайнымалыны шамасы тің функциясы болады және былайша жазылады

13.

Тәуелсіз айнымалы,

аргумент

Егер функциясы берілген болса, онда тәуелсіз айнымалы немесе артумент деп аталады

14.

Функцияның анықталу облысы

Аргументтің мәндер жиыны

15.

Функцияның мәндер

аймағы

Функцияның қабылдайтын мәндер жиыны

16.

функциясының графигі

Абсциссасы аргумент мәндерімен, ал ординатасы оларға сәйкес анықталған функция мәндерімен анықталған нүктелерінің жазықтықтағы жиыны

17.

Анымалы шаманың шегі

Егер саны үшін, қайсы бір кезден бастап -тің өзгеруі ара қатынасын қанағаттандыратын болса, онда саны айнымалы шамасының шегі деп аталады, яғни

18.

Тізбектің шегі

Егер үшін , нөмері табылып, болғанда теңсіздігі орындалатын болса, онда саны тізбегінің шегі деп аталады, яғни

19.

Шексіздіктегі функцияның шегі

Егер үшін, саны табылып, болғанда, орындалса, онда саны функцияның шексіздегі шегі деп аталады,яғни

20.

Функцияның

үктедегі шегі

Егер үшін табылып, болғанда, орындалса, онда -саны функцияның нүктесіндегі шегі деп аталады, яғни

21.

Шексіз (мейілінше)

аз шама – ш.а.ш.(м.а.ш.)

Егер болса, онда шексіз аз шама – ш.а.ш. (мейілінше аз шама – м.а.ш.) деп талады

22.

Шек пен мейілінші

аз шама арасындағы байланыс

м.а.ш.

23.

Шексіз (мейілінше)

үлкен шама – ш.ү.ш. (м.ү..ш.)

Егер кері шама м.а.ш. болса, онда айнымалы шамасы шексіз (мейілінше) үлкен шама - ш.ү.ш. (м.ү..ш.) деп аталады

24.

Тамаша шектер

бірінші тамаша шек; - екінші тамаша шек

25.

м.а.ш. – ларды салыстыру

Екі мейілінше аз шамаларды салыстыру үшін олардың қатынастарын шегін қарастырамыз. Егер

;

26.

Функцияның нүктесіндегі үзіліссіздігі

егер болса, онда функция нүктесінде үзіліссіз; , сәйкес аргумент пен функция өсімшелері болсын. Егер болса, бұл нүктесінде үзіліссіз

27.

Жанама түзу

Қисық бойындағы екі нүкте арқылы өтетін қиюшының нүктелердің беттесуі кезіндегі шегі

28.

функциясынүктесіндегі туындысы

функция өсімшесінің аргумент өсімшесіне қатынасының, -ған кездегі шегі

29.

Туындының геометриялық мағанасы

- функциясының графигіне нүктесіне жүргізілген жанаманың абсцисса өсімен жасайтын бұрышының тангесі

30.

Туындының механикалық интер

ретациясы

уақыттан тәуелді қозғалыс заңы болса, ондауақыттағы лездік жылдамдық

31.

Функция дифференциалы

аргумент өсімшесіне пропорционал болатын функция өсімшесінің бас бөлігі ке қарағанда м.а.ш.)

32.

Тәуелсіз айнымалының дифференциалы

- тәуелсіз айнымалының ерікті өсімшесі

33.

Функция дифференциалының геометриялық мағанасы

функциясының графигінің нүктесіне жүргізілген жанама ординатасының өсімшесі

34.

Функцияның дифференциалдануы

Егер ақырлы туынды немесе функция дифференциалы бар, яғниболса, онда функция нүктесінде дифференциалданады

35.

Күрделі функция (функцияның функциясы) және оның туындысы

Айталық, , өз кезегінде болсын. Ондакүрделі функция болады. Ал оның туындысы -

36.

Дифференциал түрінің инварианттығы

Күрделі функциясының дифференциал түрінде жазылады және мұндағы - (өзі функция ма, әлде жәй айнымалы ма) байланыссыз.

37.

Кері функция және оны дифференц

алдау

Егер функциясын арқылы шешсек, - берілген функцияға кері функция аламыз. Ал орың туындысы -

38.

Функцияның параметр арңылы берілуі. Оның туындысы

Функция аргументі мен функцияның өзі үшінші (параметр) айнымалысы арқылы байланысты, яғни

. Ал оның туындысы

39.

Монотонды функция

Егер аргументтің үлкен мәніне функцияның үлкен (кіш

) мәні сәйкес келсе, функция өсетін (кемитін) болады

40.

Функцияның өсу немесе кему белгілері

Егер -болса – функция өседі, алболса – функция кемиді

41.

Функцияның максимум, минимум және экстремум нүктесі

Егерүшін, болса, функция жергілікті максимумын (минимумын) қабылдайды.

функциясының максимум (минимум) немесе екеуіне ортақ экстремум нүктесі

42.

Экстремумның қажетті шерты

Егер экстремум нүктесінде функция туындысы бар болса, онда ол туынды нөлге тең, яғни

43.

Экстремумның жеткілікті шарты

Егер функция туындысы нүктесінен өткен кезде-тен – -ке (– -тен -ке) өзгеретін болса, онда максимум (минимум) нүктесі болады

44.

Асимптота және оны анықтау жолдары

Егер нүкте бас нүктеден мейілінше алыстаған сайын түзу мен қисықтың арасы нөлге ұмтылатын болса, онда түзу берілген қисықтың асимптотасы болады.

Егер

горизонталь асимпттота болады

45.

Дөңес (ойыс) қисықтар

Егер жүргізілген жанама қисықтың үстіне (астында) жатса, онда қисық дөңес (ойыс) болады

46.

Дөңестік (ойыстық) белгілері

Егер: болады

47.

Иілу нүктесі

Қисық бойындағы дөңестік пен ойыстықты, немесе керісінше, ойыстық пен дөңестікті бөлетін нұкте иілу нүктесі болады.

48.

Иілу нүктенің бар

болу белгілері

а) иілу нүктесінің бар болуының қажетті шарты;

ә) нүктесінен өткенде таңбасын өзгертуі –жеткілікті шарт

49.

Лопиталь ережесі

болсын. Егер бар және ақырлы болса, онда бар және ақырлы болады

50.

Хорда және жанама жөніндегі теорема

Егер қисықтың әрбір нүктесіне жанама жүргізуге болатын болса, онда қисық бойынан бір нүкте табалып, хордаға параллель болатын жанама жүргізуге болады

51.

Лагранж теоремасы (формуласы)

Егер де үзіліссіз; ә) ()-да дифференциалданатын болса, онда ()-да жататын нүктесі табылып, теңдігі орындалады

52.

Ролль теоремасы

Егер -де үзіліссіз; ә) -да дифференциалданатын; б) болса, онда -да жататын ең болмағанда бір нүктесі табылып, теңдігі орындалады

53.

Коши теоремасы

Егер функциялары -де үзіліссіз; -да дифференциалданатын және болса, онда теңдігі орындалады.

54.

Тейлор формуласы

Берілген ретдифференциалданатын функцияны дәрежесі бойынша дәрежелі көпмүшелік пен құрамында -дің дірежесі бар қалдық мүше қосындысы мен алмастыру

а болады

55.

Ішкі нүкте

Егер нүктесінің -маңайы табылып, толығымен жиынында жататын болса, онда жиынының ішкі нүктесі болады

56.

Шекаралық нүкте

Егер жиыны үшін , нүктесінің -маңайы табы-лып, оның кей нүктесі жиынында жатып, кейбіреуі жатпайтын болса, онда жиыны шекаралық нүктесі болады

57. 7

кеңістігі

өлшемді кеңістік деп, координаталары саннан құралған нүктелер жиынтығын айтады, яғни . Дербес жағдайда: сандар өсін; жазықтықты; кеңістікті береді

58.

кеңістігіндегі ара қашықтық, -маңіай

Екі нүктенің ара қашықтығы

нүктесінің маңайы деп, болатын барлық нүктелер жиынын айтады. Дербес жағдайда: -радиусы ға тең шеңбер;

радиусы ға тең шар.

59.

Ашық аймақ

Тек ішкі нүктелерден құралған жиынды айтады

60.

Тұйық аймақ

Ашық аймақ пен шекаралық нүктелерден құрылған жиынды айтады.

61.

Нүктелер функциясы

Егер жиынында жататын әрбір нүкте үшін, кейбір ереже бойынша табылған айнымалы шамасы нүктелер функциясы болады.

62.

Бір айнымалы функция

Егер -сандар өсіндегі нүктелер жиыны болса, онда -бір айнымалы функция болады.